Η Νέα Μηχανιώνα ξεκίνησε από το μηδέν. Το 1923, οι πρόσφυγες που έφτασαν από τη Μικρά Ασία βρήκαν έναν τόπο στην άμμο, χωρίς σπίτια και χωρίς όσα είχαν αφήσει πίσω τους. Στην αρχή έζησαν σε σκηνές και ύστερα έχτισαν πρόχειρα σπίτια από πλιθιά. Η φτώχεια και η ανάγκη για επιβίωση σημάδεψαν τα πρώτα χρόνια του οικισμού.
Οι κάτοικοι πάλεψαν με τα μέσα που είχαν. Άλλοι έγιναν ψαράδες, αξιοποιώντας τη ναυτική παράδοση που έφεραν μαζί τους, και άλλοι ασχολήθηκαν με τη γεωργία. Η καθημερινότητα στηριζόταν στη σκληρή δουλειά και στο μεροκάματο, με τη θάλασσα να αποτελεί βασικό δρόμο επιβίωσης.
Το 1981 αποτέλεσε σημείο αλλαγής για τη χώρα, με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση και την προβολή της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Για τη Μηχανιώνα, αυτή η περίοδος συνέπεσε με μια νέα φάση ανάπτυξης. Ο πληθυσμός της αυξήθηκε από 4.020 κατοίκους το 1981 σε 5.678 το 1991.
Σημαντική εξέλιξη ήταν η απόφαση να δημιουργηθεί Ιχθυόσκαλα στη Μηχανιώνα. Το έργο προχώρησε με κρατική χρηματοδότηση και ευρωπαϊκή επιδότηση, ενώ το 1995 η Ιχθυόσκαλα μεταφέρθηκε από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης στη Νέα Μηχανιώνα. Η λειτουργία της έδωσε νέα ώθηση στην αλιεία και στην εμπορία των ψαριών. Το 1994, στο μεταξύ, η Νέα Μηχανιώνα είχε γίνει Δήμος, καθώς ο πληθυσμός της είχε ξεπεράσει τους 5.000 κατοίκους.
Έτσι, ο τόπος που χτίστηκε από πρόσφυγες μέσα στη φτώχεια και τις στερήσεις εξελίχθηκε σε σημαντικό αλιευτικό κέντρο. Η πορεία της Μηχανιώνας δείχνει πώς η δουλειά των ανθρώπων της και οι αλλαγές που ήρθαν με τα χρόνια διαμόρφωσαν τη σημερινή της εικόνα.